Người thừa kế thông thường thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại trong phạm vi di sản được hưởng, trừ khi có thỏa thuận khác. Vì vậy, không nên vội trả bằng tiền riêng chỉ vì chủ nợ gọi điện, cũng không nên chia hết tài sản rồi bỏ qua nghĩa vụ đã được chứng minh. Trước tiên cần xác định đâu là di sản, khoản nợ có thật hay không và ai đang quản lý tài sản.
Di sản bao gồm những gì?
Điều 612 Bộ luật Dân sự xác định di sản gồm tài sản riêng của người chết và phần tài sản của họ trong tài sản chung với người khác. Nhà đất đứng tên người mất có thể liên quan quyền của vợ hoặc chồng, người cùng đứng tên hoặc người góp tiền. Hãy tập hợp giấy chứng nhận, hồ sơ mua bán, giấy tờ hôn nhân, tài khoản ngân hàng và tài liệu về tài sản khác. Việc xác định giá trị di sản trước khi chia giúp gia đình biết giới hạn thực hiện nghĩa vụ và tránh tranh chấp giữa các người thừa kế.
Cần xác minh khoản nợ như thế nào?
Yêu cầu người đòi nợ cung cấp hợp đồng vay, chứng từ giao tiền, bảng dư nợ, lịch trả, giấy bảo đảm và thông tin người đã nhận thanh toán. Khoản nợ ngân hàng có thể gắn với tài sản thế chấp hoặc người cùng vay, bảo lãnh; phải đọc hợp đồng cụ thể. Khoản tiền người thân từng đưa có thể là cho vay, cho tặng hoặc góp vốn. Không nên ký giấy nhận nợ mới thay người mất khi chưa xác định căn cứ và tư cách của mình.
Di sản chưa chia và đã chia khác nhau ra sao?
Điều 615 Bộ luật Dân sự quy định nếu di sản chưa chia, nghĩa vụ tài sản được người quản lý di sản thực hiện theo thỏa thuận của những người thừa kế trong phạm vi di sản. Nếu di sản đã chia, mỗi người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tương ứng nhưng không vượt quá phần tài sản mình nhận, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Vì vậy, trước khi ký văn bản phân chia hoặc sang tên nhà đất, nên lập danh sách nghĩa vụ và xác định phương án thanh toán. Trách nhiệm riêng của người cùng vay hoặc người bảo lãnh, nếu có, cần đánh giá theo hợp đồng độc lập với tư cách thừa kế.
Có nên từ chối nhận di sản để tránh nợ?
Điều 620 cho phép từ chối nhận di sản trong điều kiện luật định, nhưng việc từ chối không được nhằm trốn tránh thực hiện nghĩa vụ tài sản của chính người từ chối đối với người khác. Quyết định từ chối cần được lập thành văn bản đúng thời điểm và xem xét tác động đến những người thừa kế còn lại. Không nên xem đây là một thủ thuật tự động xóa mọi trách nhiệm phát sinh từ các hợp đồng mà mình đã ký riêng.
KM Union có thể hỗ trợ gì?
KM Union có thể rà soát hồ sơ di sản, hợp đồng vay và tài sản bảo đảm, hỗ trợ gia đình trao đổi với chủ nợ và chuẩn bị phương án phân chia phù hợp. Nếu người thân mới mất và xuất hiện yêu cầu trả nợ chưa rõ, hãy liên hệ KM Union trước khi ký xác nhận hoặc chuyển tài sản.
Căn cứ tham khảo
- Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13, Điều 612, 615, 620 và các quy định về nghĩa vụ, thừa kế.
Rà soát ngày 20/11/2026. Nội dung là thông tin chung, không thay thế tư vấn theo hợp đồng vay, giá trị di sản và người có nghĩa vụ cụ thể; không cam kết kết quả giải quyết nợ.

